Trong lớp trực tiếp, việc có mặt đã buộc bạn tiếp nhận một lượng nhất định — người khác nhìn thấy bạn, giảng viên có thể gọi tên, và bạn không mở được việc khác. Lớp trực tuyến thì không có gì trong ba thứ đó.
Kết quả: bạn có thể ngồi đủ hai tiếng và không giữ lại gì, mà vẫn thấy như mình đã học. Bài này nói cách gỡ.
Trước buổi học: mười phút quyết định phần lớn
Đây là phần có tỷ lệ hoàn vốn cao nhất và ít người làm nhất.
- Đọc lướt slide hoặc tài liệu của buổi, nếu giảng viên đăng trước. Năm phút để biết buổi này gồm mấy phần và đi tới đâu. Có bản đồ trước khi vào chi tiết làm khác biệt rất lớn — bạn biết thông tin nào là chính, thông tin nào là ví dụ.
- Xem lại ghi chú buổi trước. Ba phút. Nó nối lại mạch và giúp bạn hiểu buổi mới nhanh hơn.
- Viết sẵn một câu hỏi từ buổi trước hoặc từ tài liệu. Vào lớp có sẵn một câu hỏi thay đổi hoàn toàn cách bạn nghe — bạn đang chờ một câu trả lời chứ không chỉ đang nghe.
- Để điện thoại ở phòng khác. Biện pháp đơn giản nhất và mạnh hơn mọi cố gắng cưỡng lại.
Bật camera — lý do thật
Không phải để làm hài lòng giảng viên. Ba lý do thực dụng:
- Nó buộc bạn ngồi ngay ngắn và không làm việc khác. Đây là lý do lớn nhất, và nó tác động lên chính bạn chứ không lên ai khác.
- Giảng viên biết bạn là ai. Bạn sẽ cần điều này khi xin thư giới thiệu hoặc khi chọn người hướng dẫn luận văn — và giảng viên không viết được thư về một cái tên trên danh sách.
- Người dạy cần phản hồi. Giảng cho một màn hình toàn ô đen là việc khó, và chất lượng buổi học giảm theo.
Nếu hoàn cảnh không cho phép bật camera — đang ở nơi làm việc, nhà không tiện — hãy bù bằng cách khác: gõ vào khung chat, phản hồi khi giảng viên hỏi. Điều quan trọng là để lại dấu vết rằng bạn đang ở đó.
Trong buổi học: ba việc
1. Ghi ba loại nội dung, không chép slide
Slide đã có sẵn — chép lại là tốn thời gian mà không thêm gì. Ghi ba thứ này:
- Những gì giảng viên nói mà không có trên slide — ví dụ thực tế, kinh nghiệm, lời giải thích một khái niệm khó. Đây là phần giá trị nhất của buổi trực tiếp và cũng là phần biến mất nếu bạn không ghi.
- Câu hỏi nảy ra trong đầu bạn. Ghi ngay, đừng tin vào trí nhớ.
- Liên hệ với công việc của bạn. "Chỗ này giống tình huống ở phòng mình tháng trước" — những liên hệ như vậy giữ kiến thức lại lâu nhất.
2. Hỏi ít nhất một câu mỗi buổi
Đây là việc thay đổi nhiều nhất, và cũng là việc người ta ngại nhất.
Nó buộc bạn thật sự xử lý nội dung chứ không chỉ để nó chạy qua. Và nó giải quyết luôn vấn đề "giảng viên không biết bạn là ai".
Nếu ngại nói: gõ vào khung chat. Nhiều buổi học trực tuyến còn dễ hỏi hơn lớp trực tiếp — bạn không phải giơ tay trước ba mươi người.
Nếu không nghĩ ra câu hỏi: hỏi về ứng dụng. "Thầy cho em hỏi trong tình huống [X] ở thực tế thì áp dụng thế nào ạ?" là câu hỏi luôn hợp lệ, và với người đi làm thì bạn có sẵn tình huống thật.
3. Dừng lại tự tóm tắt
Nếu buổi học có giải lao, dùng ba phút đó để tự nói lại phần vừa học bằng lời của mình — trong đầu cũng được.
Chỗ nào không nói lại được là chỗ bạn tưởng đã hiểu mà chưa. Ghi lại chỗ đó và hỏi ngay trong phần sau của buổi, lúc còn kịp.
Sau buổi học: mười phút
Đây là phần quyết định bạn còn nhớ gì sau một tuần, và là phần dễ bỏ nhất vì buổi học vừa kết thúc và bạn đã mệt.
Đóng slide lại — điểm này quan trọng — rồi viết ra:
- Ba ý chính của buổi;
- Một chỗ bạn chưa rõ;
- Một liên hệ với công việc.
Việc lấy thông tin ra khỏi trí nhớ củng cố nó mạnh hơn nhiều so với đọc lại — đây là điều đã được kiểm chứng trong nghiên cứu về học tập, và cũng là thứ dễ bỏ qua nhất vì nó khó chịu hơn đọc lại.
Và nếu có chỗ chưa rõ, đăng lên diễn đàn học phần ngay tối đó, khi bạn còn nhớ chính xác mình vướng gì.
Nếu buộc phải vắng
Xem bản ghi hình, nhưng đừng xem thụ động — đó là cách tạo cảm giác đã học mà không học.
- Dừng lại mỗi 10–15 phút và tự nói lại đoạn vừa xem. Chỗ nào không nói lại được thì tua lại.
- Đừng tăng tốc độ phát với nội dung mới. Tăng tốc hợp lý cho phần ôn lại; với nội dung mới nó chỉ làm bạn xem nhanh hơn chứ không học nhanh hơn.
- Đọc lại phần thảo luận trên diễn đàn hoặc khung chat của buổi đó — đây là phần bạn mất nhiều nhất khi vắng, vì câu hỏi của người khác thường là câu hỏi bạn cũng có.
- Đăng câu hỏi lên diễn đàn để bù cho việc không hỏi được trực tiếp.
Và một điều phải kiểm từ đầu chương trình: điểm chuyên cần tính thế nào. Nếu điểm danh dựa vào có mặt trực tiếp trong buổi trực tuyến thì bản ghi hình không cứu được bạn — và bạn cần biết điều đó trước khi lỡ buổi đầu tiên.
Nếu lớp im lặng hoàn toàn
Tình huống phổ biến: giảng viên hỏi và không ai trả lời, cả buổi không ai bật camera.
Ba việc bạn làm được:
- Là người đầu tiên. Bật camera, trả lời câu hỏi đầu tiên. Thường sẽ có người làm theo — và cả lớp cùng được lợi vì buổi học trở nên có tương tác.
- Rủ một người. Nhắn riêng cho một bạn cùng lớp: "Buổi sau mình cùng bật camera và hỏi nhé." Hai người dễ hơn một người rất nhiều.
- Nếu vấn đề là ở phía giảng viên — giảng một chiều, không tạo chỗ cho tương tác — thì đây là chuyện vận hành, và phản ánh qua cố vấn học tập bằng thư trung tính là việc hợp lệ.
Hỏi đáp nhanh
Vì sao ngồi đủ buổi học trực tuyến mà vẫn không nhớ gì?
Vì lớp trực tuyến thiếu ba thứ mà lớp trực tiếp có sẵn: người khác nhìn thấy bạn, giảng viên có thể gọi tên, và bạn không mở được việc khác. Cách gỡ là chủ động tạo lại chúng — bật camera, hỏi ít nhất một câu mỗi buổi, và viết lại sau buổi học.
Có nhất thiết phải bật camera không?
Lý do quan trọng nhất là nó tác động lên chính bạn — buộc bạn ngồi ngay ngắn và không làm việc khác. Ngoài ra giảng viên biết bạn là ai, điều bạn sẽ cần khi xin thư giới thiệu. Nếu hoàn cảnh không cho phép, hãy bù bằng cách gõ vào khung chat.
Không nghĩ ra câu hỏi thì hỏi gì?
Hỏi về ứng dụng: "trong tình huống thực tế thì áp dụng thế nào ạ" là câu luôn hợp lệ, và với người đi làm thì bạn có sẵn tình huống thật để nêu.
Vắng buổi học thì xem bản ghi hình có đủ không?
Đủ về nội dung nhưng thiếu phần thảo luận — hãy đọc lại diễn đàn hoặc khung chat của buổi đó, vì câu hỏi của người khác thường là câu hỏi bạn cũng có. Và kiểm tra xem điểm chuyên cần có tính theo có mặt trực tiếp không, vì nếu có thì bản ghi hình không cứu được bạn.