Người học toàn thời gian phải đợi tới khi đi làm mới dùng được những gì học.
Bạn thì không. Bạn có thể thử điều vừa đọc vào thứ ba tuần này — và đó là lợi thế lớn nhất của việc vừa làm vừa học, nhưng ít ai khai thác.
Vì sao nó giúp học nhanh hơn
- Dùng một lần nhớ hơn đọc năm lần — và nhớ theo cách khác, gắn với tình huống thật.
- Nó lộ ra chỗ bạn chưa hiểu — lý thuyết đọc thì trôi, tới lúc làm mới thấy tắc ở đâu.
- Nó cho bạn ví dụ để viết bài nộp và luận văn — ví dụ thật luôn tốt hơn ví dụ mượn.
- Nó trả lời câu hỏi vì sao mình học — điều quan trọng vào những tuần bạn mệt.
Chọn việc để thử
- Chọn việc nhỏ, phạm vi hẹp — đừng thử phương pháp mới trên dự án quan trọng nhất.
- Chọn việc bạn tự quyết được, không cần xin phép nhiều tầng.
- Chọn việc có kết quả thấy được trong vài tuần, không phải vài năm.
- Chọn việc đang có vấn đề — chỗ đang trục trặc là nơi cách làm mới dễ được chấp nhận.
- Mỗi học phần chọn một việc là đủ, đừng ôm nhiều.
Cách thử cho gọn
- Viết ra bạn định thử gì và mong đợi gì — một đoạn ngắn, trước khi làm.
- Ghi lại hiện trạng trước — không có số trước thì không nói được gì về sau.
- Giới hạn thời gian — hai tuần, rồi đánh giá.
- Nói với người quản lý nếu nó ảnh hưởng tới việc chung — nói trước, không nói sau.
- Chấp nhận nó có thể không hiệu quả — đó vẫn là kết quả có giá trị.
Ghi lại để dùng sau
Đây là phần hầu hết mọi người bỏ qua, và tiếc nhất:
- Giữ một cuốn ghi chép về việc áp dụng — học phần nào, thử gì, kết quả ra sao.
- Ghi ngay trong tuần đó, đừng nhớ lại sau sáu tháng.
- Ghi cả những lần không thành và vì sao — chúng có giá trị riêng.
- Cuốn này thành nguyên liệu cho luận văn, cho hồ sơ xin việc, và cho lúc bạn được hỏi về kinh nghiệm.
- Chụp lại bằng chứng nếu có — số liệu, phản hồi, kết quả.
Chia sẻ với đồng nghiệp
- Giải thích cho người khác là cách kiểm tra hiểu biết mạnh nhất — và bạn có sẵn người nghe.
- Đề nghị chia sẻ ngắn trong cuộc họp nhóm — mười lăm phút.
- Nó làm việc học của bạn trở nên hữu hình với cơ quan — quan trọng nếu bạn đang được hỗ trợ học phí.
- Đừng lên giọng dạy dỗ — chia sẻ như một thứ vừa thử, không như một kết luận.
Khi công việc không liên quan tới ngành học
- Tìm phần giao nhau — kỹ năng phân tích, cách viết, cách tổ chức thông tin thường dùng được ở mọi nơi.
- Áp dụng phương pháp thay vì nội dung — cách tiếp cận một vấn đề chuyển được sang ngành khác.
- Tìm cơ hội ngoài công việc chính — việc cộng đồng, dự án cá nhân.
- Nếu bạn học để chuyển ngành, xây dựng một sản phẩm nhỏ để có thứ trưng ra.
Cẩn trọng cần có
- Đừng thử trên việc có rủi ro cao hoặc ảnh hưởng tới người khác mà chưa bàn bạc.
- Đừng dùng dữ liệu cơ quan cho bài nộp khi chưa xin phép — kể cả bài nhỏ.
- Bỏ mọi thông tin nhận dạng nếu viết về tình huống công việc trong bài.
- Đừng để việc học lấn giờ làm — nó phá hỏng thiện chí của cơ quan.
Một điều đáng nhớ
Câu hỏi đáng đặt sau mỗi tuần học không phải tôi đã đọc xong chưa.
Nó là: tuần này tôi làm gì khác đi nhờ những gì vừa học? Nếu câu trả lời liên tục là không có gì, thì việc học đang tách rời khỏi công việc — và đó là dấu hiệu nên điều chỉnh cách học, không phải học nhiều hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên áp dụng ngay điều vừa học?
Dùng một lần nhớ hơn đọc năm lần, nó lộ ra chỗ bạn chưa hiểu, và nó cho bạn ví dụ thật để viết bài nộp và luận văn.
Nên chọn việc nào để thử?
Việc nhỏ, phạm vi hẹp, bạn tự quyết được, có kết quả thấy được trong vài tuần — và tốt nhất là việc đang có vấn đề. Đừng thử trên dự án quan trọng nhất.
Phần nào hay bị bỏ qua nhất?
Ghi lại việc áp dụng ngay trong tuần đó — cuốn ghi chép này thành nguyên liệu cho luận văn, hồ sơ xin việc, và lúc bạn được hỏi về kinh nghiệm.
Công việc không liên quan tới ngành học thì sao?
Tìm phần giao nhau về kỹ năng phân tích và cách tổ chức thông tin, áp dụng phương pháp thay vì nội dung, hoặc xây một sản phẩm nhỏ nếu bạn học để chuyển ngành.
Cần cẩn trọng điều gì?
Đừng thử trên việc rủi ro cao, đừng dùng dữ liệu cơ quan cho bài nộp khi chưa xin phép, và bỏ mọi thông tin nhận dạng nếu viết về tình huống công việc.