Đưa việc học vào công việc: cách rút ngắn cả hai phía

Người vừa làm vừa học thường coi hai việc là hai gánh nặng riêng. Nhưng có một lợi thế ít ai khai thác hết: chúng có thể phục vụ lẫn nhau.

Làm được điều đó rút ngắn cả hai phía.

Ba cách ghép

Một: bài tập dùng tình huống thật của bạn. Nhiều học phần cho phép chọn bối cảnh — chọn nơi bạn làm việc thì bạn có sẵn dữ liệu, có bối cảnh, và kết quả dùng được ngay.

Hai: luận văn về vấn đề thật ở cơ quan. Đây là cách ghép mạnh nhất, và cũng cần chuẩn bị kỹ nhất.

Ba: áp dụng ngay từng phần thay vì đợi tốt nghiệp — thử một kỹ thuật mỗi học phần vào việc đang làm.

Trước khi dùng dữ liệu của cơ quan

Phần bắt buộc phải làm, và làm trước:

• Xin phép bằng văn bản — lời đồng ý miệng không đủ, và người đồng ý hôm nay có thể chuyển đi.
• Làm rõ bạn được dùng dữ liệu vào việc gì — bài tập, luận văn, hay cả công bố sau này.
• Làm rõ có được nêu tên đơn vị không, hay phải ẩn danh.
• Làm rõ ai được đọc kết quả — luận văn thường được lưu chiểu và có thể tra cứu được.
• Hỏi về thông tin thuộc bí mật kinh doanh — phần nào không được đưa vào.

Xung đột lợi ích

• Nếu kết quả ảnh hưởng tới nơi bạn làm, nêu rõ mối quan hệ đó trong luận văn.
• Giữ độc lập trong phân tích — đây là điều làm nên giá trị của công trình.
• Nếu kết quả bất lợi cho cơ quan, đây là tình huống khó thật — bàn nguyên tắc từ đầu, trước khi bắt đầu nghiên cứu.
• Nói với người hướng dẫn về mối quan hệ này ngay khi chọn đề tài.

Nếu đối tượng nghiên cứu là đồng nghiệp

Tình huống rất phổ biến và cần cẩn trọng:

• Đồng nghiệp, đặc biệt nhân viên dưới quyền, ở vị thế phụ thuộc — dễ có ép buộc ngầm dù bạn không có ý đó.
• Để người khác mời tham gia nếu có thể.
• Nêu rõ việc từ chối không ảnh hưởng gì — và bảo đảm điều đó là thật.
• Bảo đảm không nhận ra được ai khi trích lời — trong một cơ quan, bỏ tên là chưa đủ.
• Xin phê duyệt đạo đức theo quy trình của cơ sở, trước khi thu dữ liệu.

Trình bày với cơ quan

• Nói trước khi bắt đầu, không nói khi đã thu dữ liệu.
• Nêu lợi ích cho họ — kết quả nghiên cứu về vấn đề của chính họ, miễn phí.
• Đề nghị chia sẻ kết quả khi hoàn thành — đây thường là điều thuyết phục nhất.
• Nêu rõ bạn cần gì — dữ liệu nào, thời gian nào, sự tham gia của ai.
• Nêu rõ bạn không cần gì — thông tin nào bạn sẽ không đụng tới.

Áp dụng từng phần trong lúc học

• Sau mỗi học phần, chọn một thứ để thử — nhỏ và cụ thể.
• Làm trong vài tuần, không đợi tới khi có dự án phù hợp.
• Ghi lại kết quả — nó vừa củng cố việc học vừa thành ví dụ cho hồ sơ của bạn.
• Nói với quản lý bạn đang thử gì — nó tạo cơ hội và cho thấy giá trị của việc học.
• Kiến thức không dùng trong vài tuần sẽ mờ đi — đây là lý do thực dụng nhất.

Khi cơ quan không hợp tác

• Hỏi lý do — có thể là lo về bảo mật, và có thể giải quyết bằng cam kết cụ thể.
• Đề nghị phạm vi hẹp hơn — một phòng ban, một quy trình.
• Đề nghị ẩn danh hoàn toàn tên đơn vị.
• Nếu vẫn không được, chọn đề tài khác — đừng làm mà không có phép, hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với việc đổi đề tài.
• Cân nhắc nghiên cứu ở đơn vị khác cùng ngành, qua quan hệ của bạn.

Một điều đáng nhớ

Ghép việc học với công việc là lợi thế lớn nhất của người vừa làm vừa học — nhưng nó chỉ hoạt động khi được thoả thuận rõ ràng từ đầu.

Một thư xin phép bằng văn bản, gửi trước khi bắt đầu, là thứ ngăn cách giữa một luận văn thuận lợi và một tình huống rất khó xử.

Câu hỏi thường gặp