Đây là một trong những câu được hỏi nhiều nhất, và cũng là câu hay được trả lời bằng phỏng đoán — kể cả bởi những người tư vấn tuyển sinh.
Câu trả lời đúng: đừng tin lời ai, hãy xin xem mẫu phôi văn bằng của chính chương trình bạn định học. Đó là cách duy nhất biết chắc.
Vì sao không nên tin lời tư vấn
Ba lý do:
- Quy định về nội dung ghi trên văn bằng thay đổi theo thời kỳ. Người trả lời bạn có thể đang nhớ quy định của vài năm trước.
- Bộ phận tuyển sinh có động cơ khiến câu trả lời của họ không trung lập — họ muốn bạn ghi danh.
- Mỗi trường có mẫu văn bằng riêng trong khuôn khổ quy định chung, nên câu trả lời cho trường A không áp dụng cho trường B.
Cách hỏi để có câu trả lời dùng được
Gửi phòng đào tạo, không gửi bộ phận tuyển sinh:
"Em xin hỏi mẫu văn bằng thạc sĩ của chương trình này ghi những nội dung gì ạ? Trường cho em xem ảnh mẫu phôi bằng hoặc bản mô tả nội dung được không ạ? Và bảng điểm đi kèm ghi những gì ạ?"
Ba điểm khiến câu hỏi này hiệu quả:
- Xin xem mẫu, không hỏi "có ghi hay không" — câu hỏi đóng dễ nhận được câu trả lời chung chung;
- Hỏi cả bảng điểm — nhiều người quên phần này, xem dưới;
- Xin trả lời bằng văn bản để giữ lại.
Đừng quên bảng điểm — nó đi cùng bằng suốt đời
Đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất.
Khi nộp hồ sơ ở bất cứ đâu, người ta thường yêu cầu cả bằng lẫn bảng điểm. Và bảng điểm chứa nhiều thông tin hơn bằng: danh sách học phần, số tín chỉ, thời gian đào tạo, và ở nhiều nơi là cả thông tin về chương trình đào tạo.
Nên nếu bạn quan tâm đến việc hồ sơ của mình thể hiện điều gì, hãy hỏi về bảng điểm kỹ hơn hỏi về bằng.
Điều quan trọng hơn: bằng có được công nhận không
Đây là câu hỏi thật sự quyết định giá trị sử dụng, và nó quan trọng hơn nhiều so với việc trên bằng ghi gì.
Ba việc phải kiểm trước khi ghi danh:
- "Ngành này đã được phép đào tạo trình độ thạc sĩ chưa, theo quyết định nào?" — xin bản sao quyết định;
- Nếu là chương trình liên kết nước ngoài: "Đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chưa, và bằng do trường nào cấp?"
- Nếu bằng do trường nước ngoài cấp và bạn cần dùng trong nước: xác minh khả năng công nhận với Cục Quản lý chất lượng thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Một tấm bằng không ghi gì đặc biệt nhưng từ chương trình chưa được phép đào tạo thì vô giá trị. Một tấm bằng từ chương trình hợp lệ thì dùng được, bất kể nó ghi gì.
Câu hỏi thực dụng nhất: bạn cần bằng để làm gì
Thay vì lo về nội dung ghi trên bằng, hãy hỏi thẳng nơi bạn sẽ nộp hồ sơ:
"Đơn vị mình có yêu cầu gì về hình thức đào tạo của bằng thạc sĩ không ạ?"
Đây là cách nhanh nhất và chắc nhất, vì người quyết định là họ, không phải trường cấp bằng.
Hỏi ai, tuỳ mục đích:
- Thăng hạng, tiêu chuẩn chức danh trong khu vực công — hỏi bộ phận tổ chức cán bộ của đơn vị bạn, và cơ quan quản lý ngành;
- Học tiếp tiến sĩ — hỏi trường bạn định học tiếp;
- Ứng tuyển ở doanh nghiệp — thường do doanh nghiệp tự quyết, và phần lớn quan tâm năng lực nhiều hơn hình thức đào tạo.
Nếu bạn lo về cách người khác nhìn nhận
Đây là mối lo thật, và có hai cách xử lý thực tế:
- Trong hồ sơ xin việc, ghi tên bằng và tên trường như bằng ghi. Không cần tự thêm chú thích về hình thức học, và cũng đừng che giấu nếu được hỏi.
- Chuẩn bị cách kể. Nếu được hỏi, trả lời thẳng thắn kèm nội dung bạn đã học và làm được: đề tài luận văn, một việc bạn áp dụng được vào công việc. Điều này chuyển cuộc trò chuyện từ hình thức sang thực chất — và người vừa làm vừa học thường có nhiều thứ để kể hơn.
Với nhiều nhà tuyển dụng, việc bạn hoàn thành một chương trình hai năm trong khi vẫn đi làm toàn thời gian là thông tin có lợi chứ không phải bất lợi.
Ba việc làm ngay khi nhận bằng
- Kiểm kỹ mọi thông tin — họ tên, ngày sinh, ngành, xếp loại. Sai sót phát hiện sớm thì sửa dễ.
- Xin luôn bảng điểm, và bản tiếng Anh nếu trường có cấp và bạn có ý định dùng ở nước ngoài. Xin lúc vừa tốt nghiệp dễ hơn nhiều so với xin sau vài năm.
- Xin đề cương chi tiết các học phần nếu có khả năng bạn học tiếp tiến sĩ hoặc chuyển đổi tín chỉ. Đây là tài liệu khó xin nhất về sau.
Hỏi đáp nhanh
Bằng thạc sĩ từ xa có ghi chú hình thức học trên văn bằng không?
Đừng tin lời ai — hãy xin xem mẫu phôi văn bằng của chính chương trình bạn định học. Quy định thay đổi theo thời kỳ, mỗi trường có mẫu riêng, và bộ phận tuyển sinh có động cơ khiến câu trả lời không trung lập.
Nên hỏi thế nào?
Gửi phòng đào tạo, xin xem ảnh mẫu phôi bằng hoặc bản mô tả nội dung, và hỏi cả bảng điểm đi kèm ghi những gì. Xin trả lời bằng văn bản để giữ lại.
Điều gì quan trọng hơn nội dung ghi trên bằng?
Bằng có được công nhận không. Một tấm bằng không ghi gì đặc biệt nhưng từ chương trình chưa được phép đào tạo thì vô giá trị; một tấm bằng từ chương trình hợp lệ thì dùng được bất kể nó ghi gì.
Cách nhanh nhất để biết bằng có dùng được không?
Hỏi thẳng nơi bạn sẽ nộp hồ sơ có yêu cầu gì về hình thức đào tạo không — vì người quyết định là họ, không phải trường cấp bằng.