Câu trả lời trung thực: nó phụ thuộc vào ai đang tuyển, và phụ thuộc nhiều hơn vào việc bạn kể được gì về hai năm đó. Không có một câu trả lời chung, và bất cứ ai nói chắc chắn theo hướng nào cũng đang đơn giản hoá.
Nhưng có những mẫu khá rõ, và biết chúng giúp bạn chuẩn bị đúng chỗ.
Ba nhóm nhà tuyển dụng, ba cách nhìn khác nhau
Khu vực công và các vị trí có tiêu chuẩn chức danh
Ở đây quy định là thứ quyết định, không phải cảm nhận. Điều quan trọng là bằng có được công nhận và có đáp ứng tiêu chuẩn không.
Việc phải làm: hỏi bộ phận tổ chức cán bộ của đơn vị bạn trước khi chọn chương trình — về ngành nào phù hợp và yêu cầu cụ thể là gì. Đây là câu trả lời có giá trị hơn mọi so sánh chung.
Doanh nghiệp lớn có quy trình tuyển dụng chuẩn hoá
Bằng thạc sĩ thường dùng ở vòng lọc hồ sơ — đủ điều kiện thì vào vòng sau. Từ vòng phỏng vấn trở đi, người ta hỏi về năng lực thật.
Nghĩa là: bằng giúp bạn được đọc hồ sơ, còn thứ khiến bạn được nhận là những việc bạn làm được.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ
Thường quan tâm bạn làm được gì ngay nhiều hơn quan tâm bằng cấp. Ở đây, một danh mục việc đã làm có sức nặng hơn hẳn một dòng học vấn.
Điều nhà tuyển dụng thật sự nhìn
Khi hồ sơ có bằng thạc sĩ, người phỏng vấn gần như chắc chắn sẽ hỏi. Và câu trả lời của bạn có sức nặng hơn nhiều so với tên trường.
Ba câu thường gặp:
- "Vì sao bạn quyết định học thạc sĩ?"
- "Luận văn của bạn về đề tài gì?"
- "Bạn đã áp dụng được gì vào công việc?"
Câu thứ ba là câu phân loại rõ nhất giữa người thật sự học và người chỉ lấy bằng — và cũng là câu nhiều người trả lời kém nhất.
Chuẩn bị câu trả lời — làm từ trong lúc học
Đây là điểm quan trọng nhất của bài: bạn không chuẩn bị được ba câu trên sau khi tốt nghiệp. Chúng phải được xây trong hai năm học.
- Câu 1: gắn việc học với định hướng nghề nghiệp cụ thể, không nói "để nâng cao trình độ". Biết điều này từ đầu thì bạn cũng chọn ngành đúng hơn.
- Câu 2: chuẩn bị bản tóm tắt một phút, nói được cho người ngoài ngành hiểu. Và chọn đề tài liên quan đến lĩnh vực bạn muốn làm — đây là quyết định có giá trị nhất trong cả chương trình.
- Câu 3: cần hai ví dụ cụ thể có kết quả đo được. Chúng chỉ có nếu bạn áp dụng từng học phần vào công việc và ghi lại kết quả ngay lúc đó — không dựng lại được từ trí nhớ sau hai năm.
Việc có giá trị nhất mà ít người làm
Mỗi lần áp dụng được điều gì đã học vào công việc, ghi bốn dòng: vấn đề là gì, bạn làm gì, kết quả đo được ra sao, học được điều gì.
Sau hai năm bạn có một danh mục 8–12 việc cụ thể. Đây là thứ tạo khác biệt trong phỏng vấn, và nó có giá trị hơn tấm bằng.
Về hình thức học
Có một số nhà tuyển dụng để ý đến hình thức đào tạo. Ba điều thực tế:
- Trong hồ sơ, ghi tên bằng và tên trường như bằng ghi. Không cần tự thêm chú thích, và cũng đừng che giấu nếu được hỏi.
- Nếu được hỏi, trả lời thẳng thắn kèm nội dung đã học và làm được. Điều này chuyển cuộc trò chuyện từ hình thức sang thực chất — và ở đó bạn có lợi thế.
- Việc vừa làm vừa học là thông tin có lợi. Nó cho thấy bạn quản lý được thời gian và giữ được cam kết dài hạn trong hai năm. Nhiều người nêu điều này ra và nó có tác dụng.
Thứ quan trọng hơn cả: chương trình có được phép đào tạo không
Đây là điều duy nhất mang tính tuyệt đối trong cả bài.
Một tấm bằng từ chương trình chưa được phép đào tạo, hoặc chương trình liên kết chưa được phê duyệt, không chỉ vô giá trị mà còn gây hại — bị phát hiện là mất uy tín, và ở nhiều nơi là mất việc.
Kiểm trước khi ghi danh:
- Xin bản sao quyết định cho phép đào tạo ngành đó;
- Với chương trình liên kết nước ngoài: quyết định phê duyệt của Bộ Giáo dục và Đào tạo;
- Nếu bằng do trường nước ngoài cấp và cần dùng trong nước: xác minh khả năng công nhận với Cục Quản lý chất lượng.
Đừng kỳ vọng bằng tự làm việc
Một điều nên nói thẳng: bằng thạc sĩ không tự động mang lại tăng lương hay thăng chức. Nếu ai hứa với bạn điều đó, hãy hỏi họ dựa vào đâu.
Cái nó làm được là:
- Mở cửa cho những vị trí đặt yêu cầu về trình độ;
- Cho bạn kiến thức và phương pháp để làm được việc khó hơn;
- Cho bạn một mạng lưới — bạn học và giảng viên trong lĩnh vực.
Ba thứ đó đều cần bạn chủ động biến thành kết quả. Người coi tấm bằng là đích đến thường thất vọng; người coi nó là công cụ thì dùng được.
Hỏi đáp nhanh
Bằng thạc sĩ từ xa có giá trị trong mắt nhà tuyển dụng không?
Phụ thuộc vào ai đang tuyển, và phụ thuộc nhiều hơn vào việc bạn kể được gì về hai năm đó. Khu vực công thì quy định quyết định; doanh nghiệp lớn dùng bằng ở vòng lọc hồ sơ; doanh nghiệp vừa và nhỏ quan tâm bạn làm được gì ngay.
Nhà tuyển dụng thật sự hỏi gì?
Ba câu: vì sao học thạc sĩ, luận văn về đề tài gì, và đã áp dụng được gì vào công việc. Câu thứ ba phân loại rõ nhất giữa người thật sự học và người chỉ lấy bằng — và cũng là câu nhiều người trả lời kém nhất.
Chuẩn bị cho những câu đó thế nào?
Phải làm trong lúc học, không làm được sau khi tốt nghiệp. Mỗi lần áp dụng điều đã học vào công việc, ghi bốn dòng: vấn đề, việc bạn làm, kết quả đo được, điều học được. Sau hai năm bạn có danh mục 8–12 việc cụ thể.
Điều gì mang tính quyết định tuyệt đối?
Chương trình có được phép đào tạo không. Bằng từ chương trình chưa được phép không chỉ vô giá trị mà còn gây hại — bị phát hiện là mất uy tín và ở nhiều nơi là mất việc. Kiểm trước khi ghi danh bằng cách xin bản sao quyết định.