Câu trả lời thẳng: không đủ, và nó không phải chương trình được thiết kế cho việc đó. Chương trình thạc sĩ quản trị dạy bạn phân tích và ra quyết định trong tổ chức đã có; khởi nghiệp là việc dựng một tổ chức chưa có, và hai thứ đó đòi hỏi những thứ khác nhau.
Nhưng nó có ba thứ thật sự hữu ích, và biết chúng là gì giúp bạn quyết định đúng hơn là nghe khen hay chê chung chung.
Ba thứ chương trình thạc sĩ cho bạn
1. Ngôn ngữ chung để làm việc với bên ngoài
Đọc và lập được báo cáo tài chính, hiểu cấu trúc chi phí, biết cách trình bày một kế hoạch bằng thứ ngôn ngữ mà ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác quen dùng.
Đây là phần hữu dụng ngay, và là phần nhiều người tự học chắp vá thì mất nhiều thời gian hơn.
2. Cách kiểm chứng một giả định
Nếu bạn làm luận văn, bạn học được cách đặt câu hỏi, thu thập dữ liệu, và phân tích để trả lời — thay vì quyết định theo cảm giác.
Với người khởi nghiệp, đây có thể là phần giá trị nhất, vì phần lớn thất bại đến từ việc tin vào một giả định chưa được kiểm chứng: rằng có người sẽ mua, rằng họ sẽ trả mức giá đó, rằng vấn đề đó thật sự đủ đau.
Cách khai thác: làm luận văn về chính thị trường bạn định vào. Bạn được hai năm, có người hướng dẫn, và có lý do chính đáng để đi hỏi người trong ngành. Đây là nghiên cứu thị trường mà nếu thuê ngoài thì tốn kém.
3. Mạng lưới
Bạn cùng lớp trong chương trình vừa làm vừa học không phải sinh viên — họ là người đang làm việc thật ở các tổ chức thật. Trong đó có thể có khách hàng đầu tiên, đối tác, hoặc người cho bạn lời khuyên đúng lúc.
Nhưng nó chỉ xảy ra nếu mọi người biết nhau làm gì. Việc đơn giản nhất và hiệu quả nhất: giới thiệu bản thân thật cụ thể ngay buổi đầu, và tự tạo một nhóm nhỏ ba người trao đổi đều đặn.
Bốn thứ chương trình không cho bạn
- Tìm ra vấn đề đáng giải quyết. Đây là phần khó nhất của khởi nghiệp và nó không dạy được trên lớp. Nó đến từ việc ở trong một ngành đủ lâu để thấy chỗ nào đang vướng.
- Bán hàng. Kỹ năng học bằng cách làm, không học bằng cách nghe giảng.
- Chịu được sự bất định. Chương trình học có đề bài, có tiêu chí chấm, có hạn nộp. Khởi nghiệp không có gì trong ba thứ đó.
- Vốn và kinh nghiệm vận hành thực tế.
Điểm thứ ba đáng nói riêng, vì nó là khác biệt sâu nhất: người học giỏi quen với việc có đáp án đúng. Khởi nghiệp thì không có đáp án — chỉ có giả định và việc kiểm chứng chúng. Đây là chỗ nhiều người có nền tảng học thuật tốt lại vấp.
Ba câu tự trả lời trước khi quyết
- Tôi định làm gì, cho ai? Nếu chưa trả lời được cụ thể, thì thứ bạn thiếu không phải kiến thức quản trị — mà là một vấn đề đáng giải quyết. Học thạc sĩ không tìm ra nó hộ bạn.
- Cái tôi đang thiếu có thật sự là kiến thức không? Hãy viết ra ba thứ cụ thể bạn không biết. Nếu chúng hẹp — cách lập báo cáo tài chính, cách định giá, cách làm thủ tục đăng ký doanh nghiệp — thì có nhiều đường rẻ hơn nhiều so với hai năm.
- Tôi có định khởi nghiệp trong hai năm tới không? Nếu có, thì hai năm học toàn thời gian tâm trí sẽ cạnh tranh với việc đó. Nếu định làm sau, chương trình có thể là giai đoạn chuẩn bị hợp lý.
Cách khai thác nếu quyết định học
Cùng một chương trình, người khai thác được và người không khác nhau ở bốn việc:
- Chọn đề tài luận văn là chính ý tưởng của bạn. Nghiên cứu thị trường, khảo sát nhu cầu, phân tích mô hình kinh doanh của những người đã làm. Bạn được hai năm, có người hướng dẫn, và có cớ chính đáng để tiếp cận người trong ngành.
- Chọn học phần tự chọn theo cái bạn sẽ cần, không theo cái dễ điểm — tài chính, marketing, vận hành, tuỳ hướng đi của bạn.
- Dùng bài tập tình huống làm nơi thử ý tưởng. Nhiều học phần cho bạn chọn tình huống — chọn chính lĩnh vực bạn nhắm tới, và bạn được cả lớp lẫn giảng viên phản biện miễn phí.
- Chọn người hướng dẫn có làm việc với doanh nghiệp thật, không chỉ có công bố học thuật. Tra công bố và hoạt động của họ trước khi chọn.
Nếu điều bạn thiếu là kiến thức hẹp
Có nhiều đường rẻ hơn:
- Chứng chỉ hoặc khoá chuyên đề về đúng mảng bạn cần — tài chính doanh nghiệp, marketing số, quản trị vận hành.
- Học phần đơn lẻ. Một số trường cho đăng ký học phần riêng lẻ không theo chương trình. Hỏi phòng đào tạo — nhiều người không biết là có, và đây là cách lấy đúng thứ mình cần với chi phí nhỏ.
- Chương trình ươm tạo hoặc cố vấn khởi nghiệp. Chúng dạy đúng những thứ chương trình thạc sĩ không dạy: tìm khách hàng đầu tiên, kiểm chứng giả định, gọi vốn.
- Làm ở một doanh nghiệp nhỏ trong ngành bạn nhắm tới. Đây là cách học vận hành nhanh nhất, và bạn được trả tiền thay vì trả tiền.
Một cách nghĩ
Chương trình thạc sĩ quản trị là công cụ tốt cho việc vận hành và phát triển một tổ chức đã có. Với việc khởi tạo, nó chỉ là một phần, và không phải phần quan trọng nhất.
Nếu bạn đã có ý tưởng và đang ở giai đoạn cần kiểm chứng, thì thời gian và tiền bỏ vào việc thử nghiệm thực tế thường cho ra nhiều thông tin hơn hai năm học. Nếu bạn chưa có ý tưởng và đang ở giai đoạn tích luỹ, thì chương trình có thể là quãng chuẩn bị hợp lý — miễn là bạn dùng nó có chủ đích, nhất là ở phần luận văn.
Hỏi đáp nhanh
Học thạc sĩ quản trị có đủ để mở công ty không?
Không đủ, vì nó được thiết kế cho việc phân tích và ra quyết định trong tổ chức đã có, không phải cho việc dựng một tổ chức chưa có. Nó cho bạn ngôn ngữ tài chính, cách kiểm chứng giả định, và mạng lưới — nhưng không cho bạn cách tìm ra vấn đề đáng giải quyết, kỹ năng bán hàng, hay khả năng chịu bất định.
Cách khai thác chương trình tốt nhất cho người định khởi nghiệp là gì?
Làm luận văn về chính thị trường bạn định vào. Bạn được hai năm, có người hướng dẫn, và có lý do chính đáng để tiếp cận người trong ngành — đây là nghiên cứu thị trường mà nếu thuê ngoài thì tốn kém.
Nếu chỉ thiếu kiến thức về một mảng thì nên làm gì?
Chứng chỉ hoặc khoá chuyên đề về đúng mảng đó, hoặc đăng ký học phần đơn lẻ — một số trường cho học học phần riêng lẻ không theo chương trình. Chương trình ươm tạo khởi nghiệp cũng dạy đúng những thứ chương trình thạc sĩ không dạy.
Chưa có ý tưởng thì học thạc sĩ có giúp tìm ra không?
Không. Tìm ra vấn đề đáng giải quyết đến từ việc ở trong một ngành đủ lâu để thấy chỗ nào đang vướng, chứ không đến từ lớp học. Nếu bạn chưa trả lời được "định làm gì, cho ai" thì thứ đang thiếu không phải kiến thức quản trị.