Khung chương trình thạc sĩ gồm những gì và cách đọc nó

Câu trả lời cụ thể phụ thuộc vào ngành và vào từng trường, nhưng cấu trúc thì giống nhau ở mọi chương trình — và biết cấu trúc đó giúp bạn đọc được chương trình đào tạo của bất kỳ nơi nào, thay vì phải tin lời tư vấn.

Ba khối kiến thức

Chương trình thạc sĩ hầu như luôn chia thành ba phần:

1. Khối kiến thức chung

Các học phần nền tảng mà mọi học viên trong chương trình đều học — thường là triết học, phương pháp nghiên cứu khoa học, và ngoại ngữ chuyên ngành tuỳ chương trình.

Học phần phương pháp nghiên cứu đáng chú ý riêng: đây là học phần bạn sẽ dùng lại toàn bộ khi làm luận văn, và nhiều người học qua loa rồi hai năm sau phải học lại một mình. Với người định đi tiếp lên tiến sĩ thì nó còn quan trọng hơn nữa.

2. Khối kiến thức cơ sở và chuyên ngành

Phần lớn nhất, gồm hai loại:

• Học phần bắt buộc — mọi học viên trong ngành đều phải học.
• Học phần tự chọn — bạn chọn trong một danh mục, đủ số tín chỉ quy định.

3. Luận văn hoặc đề án tốt nghiệp

Tuỳ định hướng chương trình: định hướng nghiên cứu kết thúc bằng luận văn; định hướng ứng dụng thay bằng học phần và đề án.

Đây là lựa chọn phải làm sớm — thường khi nộp hồ sơ hoặc trong học kỳ đầu — và ở nhiều trường thì không đổi được sau đó.

Cách đọc chương trình đào tạo của một trường

Chương trình đào tạo chi tiết là tài liệu mà cơ sở đào tạo phải có, liệt kê từng học phần và số tín chỉ tương ứng. Không có lý do gì để giữ kín — nếu nơi tuyển sinh không cung cấp được, đó chính là câu trả lời.

Khi có tài liệu trong tay, đọc theo bốn bước:

1. Tổng số tín chỉ, tách rõ ba khối ở trên.
2. Tỷ lệ tự chọn trên bắt buộc. Chương trình có nhiều tự chọn cho bạn không gian đi sâu vào mảng mình cần; chương trình gần như toàn bắt buộc thì lộ trình cố định. Cả hai đều bình thường — vấn đề là nó có hợp với bạn không.
3. Đọc tên các học phần chuyên ngành. Đây là chỗ nhìn ra chương trình thiên về hướng nào. Hai chương trình cùng tên ngành có thể có danh mục học phần khá khác nhau.
4. Xin đề cương chi tiết của hai đến ba học phần chính. Đề cương ghi rõ nội dung, tài liệu, cách đánh giá — và đây là chỗ lộ ra chất lượng thật, khác với danh mục tên môn.

Bước 4 là bước ít người làm nhất và cũng cho nhiều thông tin nhất. Một đề cương với tài liệu tham khảo cập nhật và cách đánh giá rõ ràng nói khác hẳn một đề cương chỉ có mấy dòng nội dung chung chung.

Năm câu nên hỏi

1. "Cho em xin chương trình đào tạo chi tiết của ngành [X] ạ."
2. "Chương trình có cả định hướng nghiên cứu và ứng dụng không, chọn nhánh vào lúc nào, và sau đó có đổi được không?"
3. "Khối tự chọn gồm những học phần nào và cần bao nhiêu tín chỉ?"
4. "Em học đại học ngành [Y] — trường hợp của em cần học bổ sung bao nhiêu tín chỉ?" Gửi kèm bảng điểm; con số này chênh nhau rất nhiều giữa các trường và có thể làm đảo thứ tự so sánh học phí.
5. "Học phần nào cần thực hành, và tổ chức thế nào?" Với ngành cần phòng thí nghiệm hoặc thiết bị chuyên dụng, đây là khác biệt thật không lấp được bằng công nghệ.

Nhìn vào danh mục học phần để đoán trải nghiệm

Vài chỉ dấu đọc được ngay từ danh mục:

• Có học phần về phương pháp nghiên cứu đặt sớm trong lộ trình — dấu hiệu tốt, vì bạn cần nó trước khi làm đề cương luận văn chứ không phải sau.
• Học phần tự chọn thật sự đa dạng, không phải ba lựa chọn cho một khối. Danh mục tự chọn hẹp thì trên thực tế nó là bắt buộc.
• Tên học phần cụ thể thay vì chung chung. "Quản trị chiến lược trong doanh nghiệp vừa và nhỏ" nói nhiều hơn "Chuyên đề quản trị 1".
• Có học phần gắn với thực tiễn — nghiên cứu tình huống, đồ án, thực tập chuyên môn — nếu bạn học để dùng được ngay trong công việc.

Ba con số đi kèm cần biết

Danh mục học phần chưa đủ. Hỏi thêm ba con số quyết định không gian xoay xở của bạn:

1. Số tín chỉ tối thiểu và tối đa được đăng ký mỗi kỳ. Tối thiểu quyết định bạn học chậm được đến mức nào — quan trọng với người đi làm.
2. Thời gian tối đa được phép hoàn thành chương trình. Đây là mốc cứng, và nó vẫn chạy trong lúc bạn bảo lưu.
3. Điều kiện tiên quyết giữa các học phần. Học phần nào phải học trước học phần nào — vì nếu bạn trượt một học phần là điều kiện tiên quyết, cả lộ trình lùi một kỳ.

Một việc nên làm ngay tuần đầu mỗi kỳ

Đọc đề cương chi tiết của từng học phần đang học. Nó cho biết ba thứ mà bạn cần trước khi kỳ học bắt đầu, không phải khi sắp thi:

• Các mốc đánh giá và tỷ trọng điểm từng phần;
• Điểm chuyên cần tính thế nào — nếu dựa vào có mặt trực tiếp trong buổi trực tuyến thì bản ghi hình không cứu được bạn;
• Tài liệu bắt buộc, để bạn chuẩn bị hoặc tìm trong thư viện điện tử của trường từ sớm.

Và một việc nữa, làm mỗi cuối kỳ: đối chiếu bảng điểm với chương trình đào tạo, tự đánh dấu còn thiếu bao nhiêu tín chỉ ở mỗi khối. Đừng chờ trường phát hiện hộ — phát hiện thiếu học phần ở kỳ cuối là tình huống tệ nhất và hoàn toàn tránh được.

Hỏi đáp nhanh