Nội dung dạy từ xa có khác chính quy không: cái giống, cái khác, cách kiểm

Đây là nỗi lo thường gặp và nó xứng đáng được trả lời bằng dữ kiện chứ không bằng trấn an. Câu trả lời ngắn: nội dung chương trình về nguyên tắc là một, cách truyền đạt thì khác, và mức độ khác nhau tuỳ trường — nên bạn cần biết cách kiểm tra thay vì tin lời ai.

Cái giống nhau về nguyên tắc

Ở Việt Nam không có hình thức đào tạo tên là "thạc sĩ từ xa". Quy chế công nhận hai hình thức: chính quy và vừa làm vừa học. Cụm từ "thạc sĩ từ xa" là cách gọi dân dã cho chương trình vừa làm vừa học tổ chức chủ yếu qua mạng.

Điều đó dẫn tới ba thứ về nguyên tắc là chung cho cả hai hình thức:

• Chuẩn đầu ra — cái người học phải đạt được khi tốt nghiệp.
• Số tín chỉ tối thiểu — theo mức sàn của quy chế.
• Chương trình đào tạo của ngành — danh mục học phần và số tín chỉ từng học phần, do trường ban hành cho ngành đó.

Và một điểm nữa: theo quy định hiện hành về nội dung ghi trên văn bằng, hình thức đào tạo không ghi trên mặt bằng tốt nghiệp mà ghi trong phụ lục văn bằng.

Cái khác nhau trên thực tế

Đây là phần trung thực cần nói, vì "về nguyên tắc giống nhau" không có nghĩa là trải nghiệm giống nhau.

Cách truyền đạt

Bài giảng ghi hình, lớp trực tuyến, diễn đàn thảo luận thay cho giảng đường. Quy chế đặt trần cho tỷ lệ khối lượng được dạy học trực tuyến, nên vẫn có phần bạn phải có mặt — nhưng phần lớn thời gian học diễn ra qua màn hình.

Hệ quả thật: bạn được tua lại bài giảng, dừng để ghi chép, học vào lúc phù hợp. Đổi lại, bạn mất phần tương tác tức thời — câu hỏi nảy ra giữa buổi, cuộc trao đổi sau giờ học, những thứ nghe được từ câu hỏi của người khác.

Mức độ tương tác với giảng viên

Đây là khác biệt lớn nhất và cũng là chỗ chênh lệch nhiều nhất giữa các trường. Ở chương trình vận hành tốt, giảng viên trả lời diễn đàn trong hai ba ngày và có giờ trao đổi trực tuyến định kỳ. Ở chương trình vận hành kém, câu hỏi của học viên nằm im hàng tuần.

Đây là tiêu chí bạn phải kiểm trước khi chọn trường, vì nó không nằm trong tài liệu nào.

Ai thật sự tương tác với bạn

Giảng viên phụ trách học phần hay trợ giảng? Cả hai đều bình thường, nhưng bạn nên biết mình đang mua cái gì.

Các học phần cần thực hành

Với ngành cần phòng thí nghiệm, thiết bị chuyên dụng, hoặc thực hành lâm sàng, đây là khác biệt thật và không lấp được bằng công nghệ. Chương trình tổ chức đợt thực hành tập trung, hoặc phối hợp với cơ sở tại địa phương, hoặc ngành đó đơn giản là không phù hợp với hình thức này.

Hỏi rõ trước: "Học phần nào của ngành này cần thực hành, và tổ chức thế nào?"

Mạng lưới bạn học

Học chính quy cho bạn một nhóm bạn cùng khoá theo cách tự nhiên. Học qua mạng thì phải chủ động mới có. Với nhiều người, đây là phần giá trị lớn của việc học sau đại học — và nó không tự đến.

Cách kiểm tra thay vì tin lời ai

Bốn việc, bạn tự làm được:

1. Xin chương trình đào tạo chi tiết của cả hai hình thức và đặt cạnh nhau. Đây là tài liệu trường phải có. So sánh danh mục học phần và số tín chỉ từng học phần. Nếu chênh nhau, hỏi vì sao.
2. Xin đề cương chi tiết của vài học phần chính. Đề cương ghi rõ nội dung, tài liệu, cách đánh giá. Đây là chỗ lộ ra khác biệt thật sự nếu có.
3. Xin thời khoá biểu thật của một học kỳ đã kết thúc — không phải lịch dự kiến.
4. Xin dự thính một buổi học trực tuyến thật, hoặc xem thử hệ thống học tập vài ngày. Điều bạn muốn nhìn không phải bài giảng hay dở, mà là: diễn đàn có người nói chuyện không, câu hỏi học viên bao lâu được trả lời, tài liệu có phải bản quét mờ của giáo trình mười năm trước không.

Việc thứ tư có sức phân loại cao nhất. Nơi tự tin về chương trình của mình thường đồng ý.

Ba câu hỏi đáng giá nhất

1. "Bài giảng có ghi hình không, và lưu trong bao lâu?" Bảy ngày và vĩnh viễn là hai chương trình khác nhau với người đi làm.
2. "Ai trả lời câu hỏi của học viên, và thời gian phản hồi cam kết là bao lâu?" Hỏi kèm: cam kết đó ghi ở đâu.
3. "Giảng viên dạy hai hình thức có phải cùng một đội ngũ không?"

Phần phụ thuộc vào bạn

Một điều nên nói thẳng: với hình thức học qua mạng, khoảng cách giữa người học nhiều và người học ít lớn hơn hẳn so với học tập trung.

Ở giảng đường, việc có mặt đã buộc bạn tiếp nhận một lượng nhất định. Học qua mạng thì không ai buộc — bạn có thể mở bài giảng cho chạy trong lúc làm việc khác, và vẫn qua được học phần.

Ba việc tạo khác biệt lớn nhất, và đều nằm trong tầm bạn:

• Đặt câu hỏi. Diễn đàn học phần là nơi duy nhất bạn có tương tác với giảng viên — không dùng nó là tự bỏ phần đó.
• Bật camera và phát biểu trong buổi trực tuyến. Ngoài việc học tốt hơn, đây là cách để giảng viên biết bạn là ai — điều bạn sẽ cần nếu sau này xin thư giới thiệu.
• Tự tạo nhóm học. Hai ba người cùng khoá, trao đổi bài đều đặn. Nó bù được phần lớn cái mà học qua mạng thiếu.

Hỏi đáp nhanh