Người vừa làm vừa học thường mặc định: học nhồi trước kỳ thi, qua được rồi tính tiếp.
Cách đó qua được kỳ thi, nhưng kiến thức biến mất trong vài tuần — và tới lúc làm luận văn hay lúc cần dùng trong công việc thì không còn gì.
Nguyên tắc một: ôn giãn cách
- Ôn lại nhiều lần cách nhau, thay vì nhiều lần liền nhau.
- Khoảng cách giãn dần — một ngày, ba ngày, một tuần, một tháng.
- Ôn ngay trước khi bạn sắp quên là hiệu quả nhất — hơi khó nhớ lại là dấu hiệu đúng thời điểm.
- Mỗi lần ôn chỉ mất vài phút nếu bạn đã học lần đầu tử tế.
- Tổng thời gian ít hơn học nhồi, mà giữ lâu hơn nhiều.
Nguyên tắc hai: tự kiểm tra thay vì đọc lại
- Cố nhớ lại củng cố trí nhớ; đọc lại thì không.
- Đóng tài liệu và viết ra những gì nhớ được — hai phút.
- Chuyển ghi chú thành câu hỏi và tự trả lời trước khi đối chiếu.
- Việc nhớ lại khó chịu hơn đọc lại — và chính vì thế nó hiệu quả hơn.
- Sai cũng có ích nếu bạn xem lại đáp án đúng ngay sau đó.
Nguyên tắc ba: học trộn
- Trộn nhiều loại bài trong một buổi thay vì làm hết một dạng rồi mới sang dạng khác.
- Nó khó hơn và cho cảm giác tệ hơn — nhưng kết quả tốt hơn rõ rệt.
- Vì nó buộc bạn nhận diện bài thuộc dạng nào — đúng thứ bạn phải làm trong kỳ thi và trong công việc.
- Trộn các chủ đề khi ôn, đừng ôn từng khối.
Ghép vào lịch của người đi làm
- Năm phút đầu mỗi buổi — ôn buổi trước bằng câu hỏi.
- Cuối mỗi tuần — mười lăm phút ôn các chủ đề trong tuần.
- Mỗi tháng — ba mươi phút quay lại các chủ đề cũ.
- Trong lúc đi đường hoặc đợi — tự nhắc lại một khái niệm, không cần tài liệu.
- Tổng cộng khoảng một giờ mỗi tuần — và nó thay thế được nhiều buổi nhồi.
Học sâu hơn ngay lần đầu
- Tự giải thích thành lời khi vừa học xong một khái niệm.
- Nối với những gì bạn đã biết, đặc biệt với công việc — kiến thức có neo thì bám lại.
- Tự nghĩ ví dụ của riêng bạn, đừng chỉ dùng ví dụ trong sách.
- Hỏi vì sao, không chỉ hỏi là gì.
- Học hiểu bám lâu hơn nhiều so với học thuộc — kể cả khi lần đầu tốn thời gian hơn.
Những thứ tưởng có tác dụng mà không
- Tô màu và gạch chân — cho cảm giác đã làm gì đó, thực tế gần như không.
- Chép lại nguyên văn ghi chú — tốn thời gian, ít giá trị.
- Đọc lại nhiều lần — tạo cảm giác quen thuộc, không tạo khả năng nhớ lại.
- Nghe lại bài giảng trong lúc làm việc khác — hầu như không vào.
- Học liên tục nhiều giờ không nghỉ — hiệu suất giảm mạnh sau khoảng một giờ.
Điều kiện nền
- Giấc ngủ là phần của việc học — trí nhớ được củng cố khi ngủ, thức khuya học thêm thường lỗ.
- Nghỉ ngắn giữa các phiên — vài phút mỗi bốn mươi tới sáu mươi phút.
- Học đều tốt hơn học dồn — cùng số giờ, kết quả khác hẳn.
- Vận động và ăn uống ảnh hưởng tới khả năng tập trung nhiều hơn ta thừa nhận.
Một điều đáng nhớ
Có một dấu hiệu ngược đời đáng nhớ: cách học cho cảm giác dễ chịu thường cho kết quả kém nhất.
Nếu buổi ôn của bạn trôi qua nhẹ nhàng và không có lúc nào bạn phải cố nhớ, nhiều khả năng bạn đang tạo cảm giác quen thuộc chứ chưa tạo được trí nhớ.
Câu hỏi thường gặp
Ba nguyên tắc nhớ lâu là gì?
Ôn giãn cách với khoảng cách giãn dần, tự kiểm tra thay vì đọc lại, và học trộn nhiều loại bài trong một buổi.
Khi nào là thời điểm ôn tốt nhất?
Ngay trước khi bạn sắp quên — hơi khó nhớ lại là dấu hiệu đúng thời điểm.
Ghép việc ôn vào lịch người đi làm thế nào?
Năm phút đầu mỗi buổi ôn buổi trước, mười lăm phút cuối tuần, ba mươi phút mỗi tháng — tổng khoảng một giờ mỗi tuần, thay thế được nhiều buổi nhồi.
Những cách học nào không có tác dụng?
Tô màu và gạch chân, chép lại nguyên văn ghi chú, đọc lại nhiều lần, nghe bài giảng trong lúc làm việc khác, và học liên tục nhiều giờ không nghỉ.
Giấc ngủ liên quan gì tới học?
Trí nhớ được củng cố khi ngủ — thức khuya để học thêm thường lỗ nhiều hơn lãi.