Câu hỏi này thường được đặt thành hai lựa chọn đối lập. Thực tế nó là bốn, và hai lựa chọn ít người nghĩ tới lại thường là hai lựa chọn tốt nhất cho người ở tỉnh.
Bài này liệt kê cả bốn, rồi đưa ra cách tính bằng con số thay vì cảm tính — vì đây là quyết định mà cảm tính hay dẫn sai.
Bốn lựa chọn, không phải hai
1. Chương trình ở thành phố lớn, học chủ yếu qua mạng
Thường là chương trình vừa làm vừa học tổ chức phần lớn qua mạng, có các đợt tập trung định kỳ.
Được: nhiều lựa chọn ngành, thường có đội ngũ giảng viên mạnh hơn về nghiên cứu, và bạn không phải rời khỏi công việc hay gia đình.
Mất: chi phí và ngày phép cho các đợt tập trung. Đây là khoản phải tính ra con số, không ước lượng.
2. Trường gần nhà
Được: chi phí đi lại thấp, dễ gặp người hướng dẫn trực tiếp, dễ tham gia hoạt động của khoa — điều có giá trị thật nếu bạn định xin thư giới thiệu sau này.
Mất: ngành đào tạo có thể không có đúng cái bạn cần, và thẩm quyền đào tạo được cấp theo từng ngành chứ không cấp cho cả trường.
3. Phân hiệu hoặc cơ sở tại địa phương của một trường lớn
Lựa chọn hay bị bỏ sót nhất. Nhiều trường lớn có phân hiệu ở tỉnh, hoặc liên kết với đơn vị địa phương làm điểm thi và điểm học tập trung.
Nếu tồn tại một cơ sở như vậy gần bạn, nó thường giải quyết được phần lớn vấn đề: bằng của trường lớn, mà đi lại như trường gần nhà.
Cách tìm: hỏi thẳng các trường bạn quan tâm — "Trường mình có phân hiệu, cơ sở hoặc điểm học tập trung tại khu vực nào ngoài trụ sở chính ạ?"
4. Trường ở thành phố lớn nhưng gộp thi thành ít đợt
Cùng là chương trình ở xa, nhưng cách xếp lịch thi khác nhau tạo ra khác biệt rất lớn về số chuyến đi. Có trường gộp thi nhiều học phần vào một đợt hai đến ba ngày mỗi kỳ; có trường thi rải theo từng học phần.
Cùng một số môn thi, một bên là hai chuyến đi mỗi năm, bên kia có thể là sáu. Đây là tiêu chí bạn phải hỏi mới biết, vì nó không xuất hiện trong tài liệu quảng bá.
Cách tính bằng con số
Đừng so hai bảng học phí. Hãy tính tổng chi phí đi từ nhập học đến cầm bằng cho từng lựa chọn, gồm bốn dòng:
- Học phí toàn khoá. Ghi rõ tính theo tín chỉ hay trọn gói, và tổng bao nhiêu tín chỉ.
- Học bổ sung kiến thức. Gửi bảng điểm đại học của bạn cho từng trường và hỏi con số cụ thể. Khoản này chênh nhau rất nhiều giữa các trường, và nó thường làm đảo thứ tự so sánh.
- Đi lại và lưu trú = số đợt bắt buộc có mặt trong toàn khoá × chi phí một chuyến.
- Số ngày phép phải dùng. Không ra tiền mặt nhưng là chi phí thật — đó là những ngày bạn không dùng được cho việc khác.
Câu hỏi để lấy dòng 3 và 4, hỏi nguyên văn:
"Trong toàn khoá, những buổi nào bắt buộc có mặt, ở đâu, mỗi năm bao nhiêu đợt và mỗi đợt mấy ngày ạ?"
Rất nhiều người ở tỉnh chọn chương trình có bảng học phí thấp nhất rồi phát hiện tổng chi phí cao hơn hẳn một chương trình đắt hơn nhưng gần hoặc gộp thi tốt hơn.
Ba tiêu chí quan trọng hơn khoảng cách
Khoảng cách là tiêu chí dễ thấy nhất nên hay được cân nhắc đầu tiên. Nhưng ba thứ sau quyết định trải nghiệm hai năm của bạn nhiều hơn:
Thẩm quyền đào tạo ngành
Điều kiện loại trừ, xét trước mọi thứ khác. Thẩm quyền được cấp theo từng ngành, không cấp cho cả trường — một trường lớn vẫn có thể chưa được mở một ngành thạc sĩ cụ thể.
Hỏi: "Cho em xin số và ngày của quyết định cho phép đào tạo trình độ thạc sĩ ngành [tên ngành]." Nơi làm đàng hoàng trả lời trong vài phút.
Có ai hướng dẫn được đề tài của bạn không
Đây là chỗ quyết định phần lớn giá trị hai năm, và cũng là chỗ ít người hỏi lúc nộp hồ sơ vì luận văn ở tận cuối chương trình.
Xin danh sách hướng nghiên cứu mà khoa đang nhận hướng dẫn. Nếu không ai làm mảng bạn định làm, bạn sẽ phải đổi đề tài hoặc làm một mình — và trường gần nhà mà không có người hướng dẫn phù hợp thì lợi thế khoảng cách không cứu được.
Bài giảng có ghi hình không và lưu bao lâu
Với người ở tỉnh, đường truyền không phải lúc nào cũng ổn định, và lịch công việc cũng vậy. Bài giảng lưu vĩnh viễn và bài giảng lưu bảy ngày là hai chương trình khác nhau.
Hỏi kèm: điểm chuyên cần tính thế nào. Nếu điểm danh dựa vào có mặt trực tiếp trong buổi trực tuyến thì bản ghi hình không cứu được bạn.
Về hạ tầng mạng
Nỗi lo phổ biến, và thường lớn hơn thực tế — nhưng vẫn nên chuẩn bị:
- Có phương án dự phòng cho những buổi quan trọng: một kết nối thứ hai qua điện thoại di động, hoặc một địa điểm dự phòng có mạng ổn định.
- Ưu tiên chương trình có ghi hình lưu lâu. Nó biến sự cố mạng từ một mất mát thành một bất tiện.
- Tải trước tài liệu và bài giảng khi có mạng tốt, thay vì phụ thuộc vào lúc học.
- Với buổi thi trực tuyến, hỏi trước quy trình xử lý sự cố kết nối. Trường có quy định về việc này, và biết trước thì bạn không hoảng khi nó xảy ra.
Một cách quyết định
Theo thứ tự, và dừng lại ngay khi một lựa chọn bị loại:
- Loại bỏ trước: trường không có thẩm quyền đào tạo ngành bạn cần. Không xét tiếp dù mọi thứ khác hấp dẫn đến đâu.
- Kiểm tra lựa chọn số 3 — có phân hiệu hoặc cơ sở địa phương nào của một trường lớn gần bạn không. Nếu có, đây thường là lời giải tốt nhất.
- So sánh phần còn lại bằng bốn dòng chi phí ở trên, không bằng bảng học phí.
- Trong số các lựa chọn có tổng chi phí tương đương, chọn nơi có người hướng dẫn phù hợp với hướng bạn muốn làm.
Hỏi đáp nhanh
Ở tỉnh xa nên chọn trường gần hay chương trình ở thành phố lớn?
Trước khi so hai cái đó, hãy kiểm tra lựa chọn thứ ba: các trường lớn có phân hiệu hoặc cơ sở học tập trung tại khu vực của bạn không. Nếu có thì thường là lời giải tốt nhất. Nếu không, hãy so bằng tổng chi phí gồm cả đi lại và ngày phép, chứ không so bảng học phí.
Mạng ở tỉnh không ổn định có học được không?
Được, nhưng nên ưu tiên chương trình có bài giảng ghi hình lưu lâu — nó biến sự cố mạng từ mất mát thành bất tiện. Chuẩn bị thêm một kết nối dự phòng cho những buổi quan trọng, và hỏi trước trường về quy trình xử lý sự cố kết nối trong buổi thi trực tuyến.
Trường gần nhà mà không có ngành mình cần thì sao?
Thẩm quyền đào tạo được cấp theo từng ngành nên đây là điều kiện loại trừ, không phải điều để linh động. Hãy chuyển sang xét các lựa chọn khác, bắt đầu bằng việc hỏi các trường lớn xem họ có cơ sở hoặc điểm học tập trung nào gần bạn không.
Làm sao biết một chương trình đòi hỏi bao nhiêu chuyến đi?
Hỏi trực tiếp và yêu cầu con số: trong toàn khoá có bao nhiêu đợt bắt buộc có mặt, tổ chức ở đâu, mỗi đợt mấy ngày. Cách xếp lịch thi tạo ra khác biệt rất lớn giữa các trường và nó không xuất hiện trong tài liệu quảng bá.