Hình thức từ xa ở nhiều chương trình có nghĩa là: bạn nhận tài liệu, và phần lớn thời gian còn lại là bạn với tập tài liệu đó.
Kỹ năng cần ở đây khác hẳn kỹ năng ngồi nghe giảng — và ít ai được dạy nó.
Đọc chủ động khác đọc thụ động
- Đọc thụ động là lướt từ đầu tới cuối, hiểu tới đâu hay tới đó. Nó cho cảm giác đã học và rất ít kết quả.
- Đọc chủ động là đọc với một câu hỏi trong đầu và tìm câu trả lời trong đó.
- Cách chuyển sang đọc chủ động: trước khi đọc một chương, xem mục lục và tự hỏi chương này định trả lời câu gì.
- Đọc phần tóm tắt và câu hỏi cuối chương trước — chúng cho biết cái gì quan trọng.
Quy trình một buổi tự học
- Xem tổng quan trước — mục lục, tiêu đề, hình. Năm phút.
- Đặt câu hỏi bạn muốn trả lời sau buổi này.
- Đọc từng phần, dừng ở cuối mỗi phần.
- Đóng sách và viết ra những gì nhớ được — hai phút, và nó lộ ra ngay chỗ bạn tưởng đã hiểu.
- Đối chiếu và đọc lại phần chưa nắm.
- Ghi câu hỏi chưa rõ vào một chỗ riêng để hỏi sau.
- Làm bài tập cuối chương nếu có — đây là phép thử duy nhất đáng tin.
Vì sao phải tự kiểm tra
- Không có ai hỏi lại bạn như trong lớp học.
- Sự quen thuộc bị nhầm với sự hiểu — đọc ba lần thấy quen, không có nghĩa là dùng được.
- Chỉ có bạn phát hiện được lỗ hổng của mình, và chỉ khi bạn kiểm tra.
- Làm bài tập trước khi xem đáp án — xem đáp án rồi gật đầu là cách phổ biến nhất để tự lừa mình.
Khi tài liệu khó hiểu
Không có ai để hỏi ngay — nhưng có thứ tự xử lý:
- Đọc tiếp một đoạn — nhiều chỗ khó tự sáng ra ở phần sau.
- Quay lại phần trước — chỗ tắc thường sớm hơn chỗ bạn đang đứng.
- Tìm cách giải thích khác — một giáo trình khác, một bài viết, một video về cùng chủ đề.
- Viết ra chính xác chỗ bạn không hiểu — việc diễn đạt nó nhiều khi tự gỡ được.
- Nếu vẫn tắc, gửi câu hỏi cho giảng viên — đừng loay hoay nhiều tuần. Đây là quyền của bạn.
- Đánh dấu và đi tiếp nếu nó không chặn phần sau — quay lại sau.
Nếu tài liệu có vấn đề
- Không phải tài liệu nào cũng viết rõ — có phần giải thích không tốt, có phần đã cũ.
- Đừng tự trách mình ngay — nếu bạn tắc ở một điểm mà các phần khác đều ổn, có thể vấn đề ở tài liệu.
- Hỏi bạn cùng khoá xem họ có tắc ở đó không.
- Báo giảng viên nếu phát hiện lỗi hoặc chỗ mâu thuẫn — điều này có ích cho cả khoá.
- Tìm nguồn bổ sung cho phần đó.
Xây thói quen
- Khung giờ cố định — quan trọng hơn với hình thức tự học so với mọi hình thức khác, vì không có gì nhắc bạn.
- Bắt đầu bằng năm phút ôn buổi trước — thói quen rẻ nhất và hiệu quả nhất.
- Kết thúc khi còn biết làm gì tiếp, và ghi lại một dòng.
- Đặt mục tiêu theo phần, không theo giờ — xong một mục rõ ràng hơn học hai tiếng.
- Ghi lại tiến độ — chống lại cảm giác giậm chân, vốn là nguyên nhân nản lớn nhất khi học một mình.
Với người đã lâu không học
- Vài tuần đầu sẽ chậm — đây là bình thường và nó qua.
- Bắt đầu bằng phần dễ nhất để lấy đà.
- Đừng so tốc độ với người khác.
- Kỹ năng đọc học thuật quay lại nhanh hơn bạn nghĩ, nhưng nó cần vài tuần.
Một điều đáng nhớ
Trong lớp học, giảng viên quyết định nhịp và kiểm tra xem bạn có theo kịp không.
Khi tự học, bạn phải làm cả hai việc đó cho chính mình — và việc thứ hai, tự kiểm tra, là việc hầu như ai cũng bỏ qua.
Câu hỏi thường gặp
Đọc chủ động khác đọc thụ động thế nào?
Đọc thụ động là lướt từ đầu tới cuối, cho cảm giác đã học và rất ít kết quả. Đọc chủ động là đọc với một câu hỏi trong đầu và tìm câu trả lời.
Bước nào trong buổi tự học hay bị bỏ nhất?
Đóng sách và viết ra những gì nhớ được — hai phút, và nó lộ ra ngay chỗ bạn tưởng đã hiểu.
Tài liệu khó hiểu mà không có ai hỏi thì làm sao?
Đọc tiếp một đoạn vì nhiều chỗ tự sáng ra ở phần sau, quay lại phần trước vì chỗ tắc thường sớm hơn, tìm cách giải thích khác — và nếu vẫn tắc thì gửi câu hỏi cho giảng viên.
Có khi nào vấn đề nằm ở tài liệu không?
Có. Nếu bạn tắc ở một điểm mà các phần khác đều ổn thì có thể tài liệu viết chưa rõ — hỏi bạn cùng khoá xem họ có tắc ở đó không.
Thói quen nào quan trọng nhất khi tự học?
Khung giờ cố định — quan trọng hơn với hình thức tự học so với mọi hình thức khác, vì không có gì nhắc bạn.