Được — không có quy định nào cấm một người có hai bằng thạc sĩ. Nhưng câu hỏi đáng dành thời gian hơn là: điều bạn muốn đạt được có cần đến một bằng thạc sĩ nữa không, hay có đường khác rẻ hơn?
Bài này đi qua bốn lý do thường gặp, và với mỗi lý do thì bằng thứ hai có phải câu trả lời đúng hay không.
Phần thủ tục
Bạn dự tuyển như mọi thí sinh khác, và có ba điểm riêng đáng biết:
- Học bổ sung kiến thức có thể ít hơn. Nếu ngành thạc sĩ thứ hai gần với ngành thứ nhất hoặc gần ngành đại học của bạn, khối lượng bổ sung thường nhẹ. Hãy gửi cả bảng điểm đại học và bảng điểm thạc sĩ cho phòng đào tạo và hỏi con số cụ thể.
- Có thể được công nhận một số tín chỉ. Nếu hai chương trình có học phần tương đương, một số trường công nhận. Đây là câu nên hỏi sớm vì nó có thể giảm đáng kể khối lượng và chi phí. Gửi kèm bảng điểm và đề cương chi tiết học phần đã học.
- Điều kiện ngoại ngữ vẫn áp dụng, và chứng chỉ cũ của bạn nhiều khả năng đã hết hạn — phần lớn chứng chỉ quốc tế có giá trị hai năm.
Nếu bạn làm khu vực công, có thêm một câu phải hỏi bộ phận tổ chức cán bộ trước khi nộp hồ sơ: bằng thạc sĩ thứ hai có được tính thêm cho mục đích nào không? Ở nhiều nơi, tiêu chuẩn chức danh yêu cầu trình độ thạc sĩ — và bạn đã đạt rồi. Bằng thứ hai có thể không thêm gì cho ngạch bậc.
Bốn lý do, và câu trả lời cho từng lý do
1. "Tôi muốn chuyển sang lĩnh vực khác"
Đây là lý do chính đáng nhất và cũng là trường hợp mà bằng thứ hai thật sự có tác dụng.
Nếu bạn muốn chuyển ngành và ngành mới yêu cầu nền tảng chuyên môn mà bạn chưa có, một bằng thạc sĩ đúng ngành là đường vào rõ ràng — cho cả nhà tuyển dụng lẫn các thủ tục có yêu cầu bằng cấp.
Nhưng vẫn nên hỏi trước: ngành đó có chứng chỉ hành nghề hoặc khoá đào tạo chuyên biệt nào là đường vào chính thức không. Ở nhiều lĩnh vực, đó mới là thứ được yêu cầu, còn bằng thạc sĩ thì không thay thế được.
2. "Tôi muốn bổ sung kiến thức cho công việc hiện tại"
Đây là lý do mà bằng thứ hai thường không phải câu trả lời tốt nhất.
Hai năm và một khoản học phí để có kiến thức mà bạn có thể lấy được bằng những cách rẻ hơn nhiều:
- Chứng chỉ chuyên môn ngắn hạn trong đúng mảng bạn cần;
- Khoá chuyên đề, hội thảo chuyên ngành;
- Học phần đơn lẻ — một số trường cho phép đăng ký học phần riêng lẻ không theo chương trình. Hỏi phòng đào tạo, nhiều người không biết là có.
Hãy trả lời một câu trước: cụ thể tôi cần biết gì mà hiện chưa biết? Nếu câu trả lời hẹp — một mảng, một kỹ năng, một công cụ — thì bằng thạc sĩ là quá nhiều so với nhu cầu.
3. "Tôi muốn học tiếp lên tiến sĩ"
Bằng thạc sĩ thứ hai hiếm khi là bước đúng. Bạn đã đủ điều kiện về trình độ.
Thứ hội đồng tuyển sinh nghiên cứu sinh muốn thấy là bằng chứng bạn làm được nghiên cứu: luận văn, công bố khoa học, đề cương nghiên cứu tốt, và có người hướng dẫn nhận bạn.
Nếu bằng thạc sĩ thứ nhất của bạn theo nhánh không luận văn, thì cái bạn thiếu là một công trình nghiên cứu — và cách rẻ hơn nhiều so với một bằng thứ hai là viết một bài báo hoặc một báo cáo hội thảo, tốt nhất là cùng một giảng viên có công bố trong lĩnh vực bạn muốn theo.
4. "Bằng cũ đã lâu, tôi muốn cập nhật"
Bằng thạc sĩ không có thời hạn sử dụng và không cần làm mới. Cái cũ đi là kiến thức, không phải văn bằng.
Với nhu cầu này, các khoá cập nhật chuyên môn, hội thảo ngành và chứng chỉ ngắn hạn phục vụ đúng mục đích với chi phí thấp hơn nhiều.
Bốn câu tự trả lời trước khi quyết
- Cụ thể tôi muốn làm được gì sau chương trình này mà hiện chưa làm được? Nếu không viết ra được một câu cụ thể, đó là tín hiệu đáng chú ý.
- Có đường nào rẻ hơn dẫn tới đó không? Chứng chỉ, khoá chuyên đề, học phần đơn lẻ, hoặc một dự án thật ở nơi làm việc.
- Ai sẽ yêu cầu tấm bằng này? Nếu không ai yêu cầu — không nhà tuyển dụng, không tiêu chuẩn chức danh, không cơ sở đào tạo — thì giá trị của nó nằm ở kiến thức, và kiến thức thì có nhiều đường rẻ hơn.
- Quỹ thời gian của tôi có thật sự đủ không? Bạn đã đi qua một chương trình thạc sĩ, nên bạn biết nó tốn gì. Hoàn cảnh bây giờ có nhẹ hơn lần trước không?
Nếu quyết định học
- Hỏi về công nhận tín chỉ ngay từ khi nộp hồ sơ. Gửi bảng điểm thạc sĩ và đề cương học phần, hỏi dự kiến được công nhận bao nhiêu tín chỉ trên tổng bao nhiêu.
- Chọn nhánh có luận văn nếu bạn có ý định học tiếp lên tiến sĩ — và lần này bạn đã biết luận văn tốn gì, nên hãy chọn đề tài khai thác được lợi thế tiếp cận dữ liệu từ công việc.
- Tận dụng kinh nghiệm lần trước. Bạn đã biết cách chọn người hướng dẫn, biết giai đoạn nào nặng nhất, biết chuẩn đầu ra ngoại ngữ là chỗ hay kẹt. Đây là lợi thế thật so với người học lần đầu — hãy dùng nó để đi nhanh hơn thay vì lặp lại những chỗ vấp cũ.
Hỏi đáp nhanh
Có bằng thạc sĩ rồi học thêm bằng nữa được không?
Được, không có quy định nào cấm. Bạn dự tuyển như mọi thí sinh khác, và có thể được công nhận một số tín chỉ nếu hai chương trình có học phần tương đương — hãy hỏi sớm vì nó giảm đáng kể khối lượng và chi phí.
Bằng thạc sĩ thứ hai có giúp gì cho ngạch bậc không?
Ở nhiều nơi, tiêu chuẩn chức danh yêu cầu trình độ thạc sĩ — và bạn đã đạt rồi, nên bằng thứ hai có thể không thêm gì. Hãy hỏi bộ phận tổ chức cán bộ bằng văn bản trước khi nộp hồ sơ.
Muốn học tiến sĩ thì có nên học thêm thạc sĩ không?
Hiếm khi là bước đúng, vì bạn đã đủ điều kiện về trình độ. Thứ hội đồng tuyển sinh muốn thấy là bằng chứng bạn làm được nghiên cứu — nếu bằng thứ nhất theo nhánh không luận văn thì viết một bài báo hoặc báo cáo hội thảo rẻ hơn nhiều so với một bằng thứ hai.
Chỉ cần bổ sung kiến thức một mảng thì nên làm gì?
Chứng chỉ chuyên môn ngắn hạn, khoá chuyên đề, hoặc đăng ký học phần đơn lẻ — một số trường cho phép học học phần riêng lẻ không theo chương trình, và nhiều người không biết là có. Hãy hỏi phòng đào tạo.