Ai cũng bắt đầu với động lực cao. Vấn đề là chương trình kéo dài một tới hai năm, còn động lực thì lên xuống theo tuần.
Người tốt nghiệp không phải người giữ được cảm hứng suốt chặng đường. Họ là người xây được một hệ thống chạy được cả vào những tuần không có cảm hứng nào.
Vì sao động lực không đủ
- Nó phụ thuộc vào tâm trạng, mà tâm trạng thì bạn không điều khiển được.
- Nó cao nhất lúc bắt đầu và thấp nhất ở khoảng giữa — đúng lúc bạn cần nó nhất.
- Việc dựa vào động lực khiến bạn chỉ học khi thấy muốn học — và không tuần nào giống tuần nào.
- Hệ thống thì ngược lại — nó không hỏi bạn có muốn không.
Hệ thống gồm những gì
- Khung giờ cố định — cùng giờ, cùng chỗ, để việc bắt đầu không cần quyết định.
- Mức tối thiểu rất nhỏ cho ngày tệ nhất — mười lăm phút, và ngày đó vẫn tính.
- Ghi việc tiếp theo trước khi dừng — để lần sau ngồi xuống là vào việc.
- Một hình thức theo dõi đơn giản — đánh dấu ngày đã học, không cần phức tạp hơn.
- Rà lại mỗi tuần một lần — mười phút xem đã làm gì và tuần tới làm gì.
Ba giai đoạn dễ bỏ cuộc
Tháng thứ hai tới thứ ba: cảm giác mới mẻ hết, khối lượng thật hiện ra. Đây là lúc nhiều người dừng.
- Nhắc lại vì sao bạn bắt đầu — đọc lại lý do bạn đã viết.
- Nhìn lại đã làm được gì, đừng chỉ nhìn phần còn thiếu.
- Chấp nhận giai đoạn này là bình thường và sẽ qua.
Khoảng giữa chương trình: còn xa đích, đã hết hào hứng, đã mệt.
- Chia nhỏ mục tiêu — nghĩ theo học phần, đừng nghĩ theo cả chương trình.
- Tự thưởng khi xong mỗi học phần.
- Nối lại với bạn cùng khoá — giai đoạn này ai cũng thấy đơn độc.
Giai đoạn luận văn: ít cấu trúc nhất, dễ trôi nhất.
- Đặt hạn tự đề ra và báo cho người hướng dẫn.
- Viết mỗi ngày một ít, kể cả viết dở.
- Đây là chặng nhiều người dừng ở ngay trước vạch đích.
Khi mất một tuần
- Nó sẽ xảy ra — ốm, việc gấp, gia đình. Đó không phải thất bại.
- Quay lại bằng một buổi rất ngắn, đừng cố bù hết.
- Đừng để một tuần thành một tháng — khoảng cách càng dài càng khó quay lại.
- Điều chỉnh kế hoạch thay vì cố giữ kế hoạch cũ đã không còn thực tế.
- Nếu mất nhiều tuần, liên hệ trường và hỏi về giãn tiến độ — trước khi lỡ hạn.
Những thứ giúp thật sự
- Một người biết bạn đang học và thỉnh thoảng hỏi — vợ chồng, đồng nghiệp, bạn cùng khoá.
- Một bạn học để trao đổi — không cần cùng ngành.
- Áp dụng ngay vào công việc — nó trả lời câu hỏi vì sao mình học.
- Ghi lại tiến trình ở nơi nhìn thấy được — nhìn thấy đã đi được bao xa có tác dụng thật.
- Nghỉ có kế hoạch — một tuần nghỉ chủ động tốt hơn ba tuần bỏ bê rồi thấy có lỗi.
Những thứ không giúp
- Kế hoạch quá chi tiết — lệch một hôm là bỏ luôn cả bảng.
- Mục tiêu quá tham vọng — chúng tạo cảm giác thất bại mỗi tuần.
- So sánh với người học toàn thời gian — hoàn cảnh khác hẳn.
- Chờ có nhiều thời gian hơn — sẽ không có.
- Tự trách khi lỡ nhịp — nó làm bạn tránh xa hơn, không kéo bạn lại.
Một điều đáng nhớ
Không ai thấy hào hứng vào tối thứ ba của tuần thứ sáu mươi.
Nhưng nếu bạn đã có khung giờ cố định, tài liệu để sẵn và một dòng ghi việc tiếp theo, bạn vẫn ngồi xuống và làm mười lăm phút — và chính những buổi như thế, chứ không phải những buổi hào hứng, là thứ đưa bạn tới cuối chương trình.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nên dựa vào động lực?
Vì nó phụ thuộc tâm trạng, cao nhất lúc bắt đầu và thấp nhất ở khoảng giữa — đúng lúc bạn cần nó nhất. Hệ thống thì không hỏi bạn có muốn không.
Hệ thống gồm những gì?
Khung giờ cố định, mức tối thiểu rất nhỏ cho ngày tệ nhất, ghi việc tiếp theo trước khi dừng, một cách theo dõi đơn giản, và rà lại mười phút mỗi tuần.
Ba giai đoạn dễ bỏ cuộc là gì?
Tháng thứ hai tới thứ ba khi khối lượng thật hiện ra, khoảng giữa chương trình khi còn xa đích, và giai đoạn luận văn vì ít cấu trúc nhất.
Mất một tuần thì làm sao?
Quay lại bằng một buổi rất ngắn chứ đừng cố bù hết, và đừng để một tuần thành một tháng — khoảng cách càng dài càng khó quay lại.
Thứ gì không giúp ích?
Kế hoạch quá chi tiết, mục tiêu quá tham vọng, so sánh với người học toàn thời gian, chờ có nhiều thời gian hơn, và tự trách khi lỡ nhịp.