Trì hoãn khi học một mình: xử lý nguyên nhân, không xử lý ý chí

Khi không học được dù có thời gian, người ta thường kết luận mình lười và cố ép bằng ý chí. Cách đó gần như luôn thất bại.

Trì hoãn hiếm khi là vấn đề ý chí. Nó thường là dấu hiệu của một trong bốn nguyên nhân cụ thể — và mỗi nguyên nhân cần một cách xử lý khác.

Bốn nguyên nhân thật

Một: nhiệm vụ chưa đủ rõ. Bạn biết mình phải học chương ba, nhưng không biết cụ thể bắt đầu từ đâu. Não tránh sự mơ hồ, không tránh công việc.

Two: nhiệm vụ quá lớn. Viết một bài mười trang là việc không ngồi xuống làm được. Nó phải được cắt nhỏ trước.

Ba: bạn đang bí mà không nhận ra. Bạn tránh phần đó vì lần trước đã tắc và chưa gỡ được. Đây là nguyên nhân bị chẩn đoán sai nhiều nhất.

Bốn: bạn kiệt sức. Không phải trì hoãn mà là hết pin — và ép thêm chỉ làm tệ hơn.

Cách nhận ra từng loại

• Nếu bạn ngồi xuống rồi không biết mở gì — nhiệm vụ chưa đủ rõ.
• Nếu bạn thấy nản khi nghĩ tới nó — nhiệm vụ quá lớn.
• Nếu bạn tránh đúng một phần cụ thể trong khi các phần khác vẫn làm được — bạn đang bí.
• Nếu bạn tránh mọi thứ, kể cả việc dễ — bạn đang kiệt sức.

Với nhiệm vụ chưa rõ

• Viết ra bước đầu tiên cụ thể — mở tài liệu ở trang bốn mươi và đọc tới trang năm mươi.
• Phép thử: bạn ngồi xuống là bắt đầu ngay được không. Nếu phải nghĩ xem làm gì thì nhiệm vụ chưa đủ nhỏ.
• Ghi một dòng về việc tiếp theo trước khi dừng buổi trước — thói quen đơn giản và hiệu quả nhất trong bài này.
• Lập kế hoạch tuần vào cuối tuần trước, không lập khi đang ngồi vào bàn.

Với nhiệm vụ quá lớn

• Cắt thành mảnh làm được trong một buổi.
• Với bài viết, cắt theo phần — hôm nay chỉ làm dàn ý, mai chỉ viết mở đầu.
• Đặt mức tối thiểu rất nhỏ — mười lăm phút. Bắt đầu là phần khó nhất và thường là toàn bộ trận đánh.
• Cho phép mình dừng sau mười lăm phút — phần lớn trường hợp bạn sẽ làm tiếp.

Với việc bạn đang bí

Nguyên nhân bị bỏ qua nhiều nhất, và nó không giải quyết được bằng kỷ luật:

• Xác định chính xác chỗ tắc — viết nó ra thành một câu.
• Việc diễn đạt được chỗ tắc nhiều khi tự gỡ được nó.
• Tìm cách giải thích khác — tài liệu khác, một bài viết, một video.
• Hỏi — giảng viên, trợ giảng, bạn cùng khoá. Đừng tự xoay nhiều tuần.
• Bỏ qua và đi tiếp nếu nó không chặn phần sau — mắc kẹt ở một điểm đã kết thúc nhiều chương trình.

Với việc kiệt sức

• Đây không phải trì hoãn và ép thêm làm tệ hơn.
• Nghỉ thật vài ngày — không phải nghỉ mà vẫn thấy có lỗi.
• Kiểm tra giấc ngủ — thiếu ngủ kéo dài biểu hiện giống hệt lười.
• Giảm kế hoạch thay vì cố giữ mức cũ.
• Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, hỏi về giảm số môn hoặc bảo lưu — và nếu nó ảnh hưởng tới giấc ngủ, ăn uống hay công việc thì tìm hỗ trợ chuyên môn.

Giảm ma sát

• Chỗ ngồi cố định gắn với việc học — não quen nhanh hơn ta tưởng.
• Để mọi thứ mở sẵn nếu có thể, để vào việc mất vài giây.
• Điện thoại ở phòng khác, không úp xuống bàn.
• Bắt đầu bằng việc dễ nhất trong buổi — nó tạo đà cho việc khó.
• Cùng giờ mỗi ngày — quyết định được đưa ra một lần thay vì mỗi ngày.

Khi đã trì hoãn nhiều tuần

• Đừng cố bù — dồn bốn tuần vào một cuối tuần thường kết thúc luôn nỗ lực.
• Quay lại bằng một buổi rất ngắn — mười lăm phút để phá khoảng trống.
• Bỏ qua cảm giác có lỗi — nó không giúp gì và nó làm bạn tránh xa hơn.
• Nhìn lại đã làm được gì thay vì nhìn phần còn thiếu.
• Liên hệ giảng viên hoặc cố vấn nếu đã ảnh hưởng tới hạn nộp — trước hạn, không sau.

Một điều đáng nhớ

Câu hỏi hữu ích khi không học được không phải làm sao ép mình học.

Nó là: tôi đang tránh cái gì, và vì sao? Trả lời được câu đó thì thường không cần ép nữa.

Câu hỏi thường gặp